Immateriële vooruitgang heeft geen limieten, materiële middelen zijn eindig. Technologische utopisten en spirituele toekomstdenkers vergeten soms dat hun wilde dromen vooralsnog altijd een schaarse materiële component bevatten. Dat geldt òòk voor de snelgroeiende artificiële intelligentie. De aantrekkingskracht van de revolutionaire mogelijkheden en de kans op fabuleuze winsten van AI is groot. In deze wereld bepalen winstambities ook grotendeels de keuze waaraan onze schaarse materiële middelen worden besteed. Maar koken kost geld. Ook voor AI. En de stijgende prijs van AI-'tokens', zet de commerciële AI-klanten al een beetje terug met de voetjes op de grond.
Beleggers in fysieke datacenters ligt het anders: nemen echter de vlucht in de lucht, als de aarde zijn beperkingen stelt, heeft die schijnbaar 'no limits..'. Niet alleen de US mikken met Musk en Bezos op het mogelijke concurrentieel voordeel van datacenters in de ruimte. Ook Europa zal eerlang beslissen of het miljarden aan subsidies en investeringen hier naartoe zal leiden.
 |
| (Bron Energeia) |
De AI-TOKEN
De 'token' is een naam voor de fundamentele bouwsteen van informatie
die door AI-taalmodellen gebruikt wordt om tekst te begrijpen en te genereren.
Een AI-model heeft gemiddeld 1 token nodig om 4 tekens te lezen (als input) of te tonen (als uiteindelijke output-tekst).
Het creatieve proces van het schrijven achter de schermen vraagt véél meer tokens omdat het model zijn eigen tekst continu moet herlezen
en overdenken. Voor het 'creatief' genereren van audio en beeld ligt dit nog vele malen hoger. Een vergelijking:
Geen toverkunst
AI goochelt aan een enorme snelheid met informatie, maar kan niet toveren. Het heeft energie nodig en hardware: véél energie en grote oppervlakten aan gekoelde datacenters!
wat er nodig is om 1 miljoen tokens te genereren. 
- Het gebruik van water en energie door datacenters concurreert massaal met andere toepassingen en noden.
- Door de snelle technologische ontwikkelingen gaan data-centra maar 3 à 4 jaar mee. De hardware wordt nadien vaak mechanisch versnipperd. Men vist de 'hoofdprijzen' (goud, koper, zilver) eruit via grootschalige smeltprocessen, maar heel wat zeldzame elementen zoals Neodymium en Tantaal verbranden, lossen op in het restafval van de smeltoven, of verwaaien als microscopisch stof.
- De benodigde grondoppervlakte (totaal) beslaat 2/3 van een gemiddeld woningbouwperceel in Vlaanderen.
Wat is mijn AI-voetafdruk?
Bovenstaa vraag aan Gemini, het antwoord en de tekening verbruikten zo'n 2.800 tokens. Maar met mijn dubbel-check op een ander AI-model en nog verdere berekeningen en bijvragen kwam ik toch algauw op 30.000 tokens. Dat is 3% van 1miljoen Tokens.
- Met de gebruikte energie had ik een LED-lamp van 9W ruim twee volle dagen en nachten kunnen laten branden. (Maar dat doe ik in praktijk met mijn eigen zonnepanelen en batterij).
- Met het verbruikte water had ik 3 keer een vol ligbad kunnen nemen. (Of wel 10 keer kunnen douchen, want ik heb geen ligbad en ik douche doorgaans kort).
Gesproken opdrachten verbruiken 11 keer meer tokens dan geschreven tekst.
Hoe kunnen we ons AI-verbruik in de hand houden?
Ik maakte samen met Gemini een 'prompt' waarbij je het token-verbruik van elk gesprek door je AI-model snel kan laten berekenen.
Het is niet wat het is, het is wat je ermee doet
Met onze 1miljoen tokens:
- zou een ziekenhuis 4500 feed-back-mails 'automatisch' kunnen analyseren en daar prioriteiten uithalen.
- zouden De Belgische Grondwet, het Strafwetboek, het Burgerlijk Wetboek, de Bijzondere Wetten, het Regeerakkoord ter beschikking kunnen gesteld worden van de burger voor gerichte raadpleging in menselijke taal.
- ..kan een influencer 1 (lees 'één'!) onnozel 'prank'-videootje van 2 minuten fabriceren voor op sociale media.
De ene toepassing heeft duidelijk meer zin dan de andere. En gemakzucht drijft ons naar overconsumptie. In plaats van mijn hoofd of een rekenapp. te gebruiken vroeg ik AI: "hoeveel % van 1miljoen is 30000?". Verbruik: 5230 tokens.
Exponentiële stijging.
Eén woord laten verklaren door AI kost al gauw 3 tot 6 keer meer aan tokens dan het rechtstreeks op te zoeken in Wikipedia. Met bijkomende vragen loopt dit al gauw op tot 100 à 500 maal.
Ik vroeg AI ook eens uit te rekenen "hoeveel energie en water er jaarlijks extra nodig zou zijn wanneer niemand nog rechtstreeks Wikipedia zou raadplegen, maar altijd via AI":
 |
Nog een schatting: als de klassieke zoekmachine wereldwijde door AI vervangen wordt, vereist dat bij een gelijk aantal vragen 3 tot 4 extra kerncentrales (25Twh). Qua oppervlakte zou een kwart de totale oppervlakte van een stad als Turnhout zou extra volgebouwd moeten worden met datacentra. Maar door het gemak van het aantal zoek-opdrachten zullen die uiteraard ook exponentieel stijgen.
En dat zijn eigenlijk maar details vergeleken met de continu groeiende toepassingen van AI.
Nu zijn er wel technologische ontwikkelingen gaande die de domme verspilling van tokens gedeeltelijk zullen kunnen reduceren: zowel in de interfaces (je chat-systeem) als de achterliggende taalmodellen (LLM).
In een wereld waarin de vraag naar AI in feite super-exponentieel groeit, kan dat de fysieke grenzen aan die groei enkel wat vooruit-schuiven.
Want intussen stijgt niet alleen het aantal gebruikers en toepassingen maar wordt de gemiddelde AI-opdracht ook steeds rekenintensiever: van tekst → afbeeldingen → audio → video → realtime assistenten en autonome agent→complexe processen.
Een kwestie van prioriteiten.
De vraag is dus niet òf we het gebruik van AI moeten inperken, maar waarvoor we het willen (laten) gebruiken. En zijn de markt en wij als individuele gebruikers in staat om daarin keuzes te maken?
AI heeft heel wat in zijn mars om ons te helpen bij de benadering van complexe problemen, wereldwijd, maar het kan de mensheid ook tot op de rand van zijn bestaan. Uiteindelijk is de vraag inderdaad niet "wat kan het?", maar "wat we ermee gaan doen?".
- Gaat het groeiende beslag van AI op fysieke middelen, de individuele, corporatistische en nationalistische strijd om geld en grondstoffen mee aanjagen?
- Of kunnen we de verspilling beperken en het prioritair inzetten ten behoeve van meer lokale en internationale samenwerking voor integrale oplossingen in kwesties die er écht toe doen?