Militaire opbouw gaat dikwijls over defensie van 'onze' waarden. Maar welke waarden willen we verdedigen? Hoe verdedigt onze regering die waarden? Hoe verdedigt zij die tegen buitenlandse inmenging?
Waarden verdedigen begint met ze te herkennen wanneer ze worden aangevallen — ook als de buitenlandse aanvaller geen leger heeft, maar een aandeelhoudersstructuur.
Zondagsrust
De zondagsrust was tot voor kort een collectieve praktijk die waarden als gemeenschappelijke tijd, rust en sociale cohesie beschermde. Er is minder verkeer, mensen moeten niet gaan werken of naar school. De meerderheid is dus VRIJ om te sporten, met hun gezin een uitstap te doen, religieuze of spirituele samenkomsten bij te wonen, of gewoon te zijn, te genieten, te verwerken, zich te vervelen zelfs.
De zondagsrust was een cultureel gebruik dat niet alleen religieuze maar vooral ook sociale gronden had. Lange tijd beschermd door een 'religieuze plicht' — bleef de zondagsrust niet gespaard door de industriële revolutie. Midden 19e eeuw werkten velen zeven dagen op zeven. Soms moesten de arbeiders op de "vrije" zondag hun werkplaatsen schoonmaken en onderhouden, zonder te worden betaald. Wettelijke bescherming van de zondagsrust voor arbeiders, maakte daar, na een lange strijd, in 1905 een einde aan.
 |
| De invoering van een sluitingsdag voor warenhuizen werd destijds lang geblokkeerd door de Brusselse francofone liberalen. 'l Histoire se répète? |
Er kwamen ook collectieve arbeidsovereenkomsten en lokale reglementen (geen gras maaien op zondag!) die de rust op zondag wettelijke beschermden. Er kwamen verplichte sluitingsdagen voor winkels en in omliggende landen is er zelfs een verbod op vrachtverkeer op zondag, (waar wij ook dus van meegenieten). Op zondag waren we (bijna) 'met zijn allen' voor één dag geen consument of verplicht om productief te zijn. Dat maakte een bloeiende cultuur mogelijk van 'zondagse' gebruiken: aanschuiven voor pistolets, de familie-samenkomsten , wielerkoersen, kermissen, wandeltochten en tal van culturele evenementen.
Buitenlandse aanval op de verplichte sluitingsdag
In het fysieke winkellandschap kennen we sinds geruime tijd een belangrijke evolutie: in bijna elke succesvolle kleinhandelssector wordt de zelfstandige ondernemer systematisch vervangen door grote ketens. Met hun grote financiële en juridische slagkracht nemen zij zaken over en planten zij hun vestigingen in waar ze maar willen, dikwijls buiten de kernen en auto-gericht. Met hun schaalgrootte oefenen zij macht uit over de leveranciers en de bespeelbare consument.
In de Belgische retail was er dus wel een soort wettelijke buffer: de sluitingswet voor grote zaken. Mede hierdoor konden kleine middenstanders, bakkers, beenhouwers, kleine kruideniers/nachtwinkels hun plaatsje behouden. Arbeidswetten verzekerden ook hogere lonen op zondag voor de werknemers van de grote-retail-slokoppen.
Toen kwam een zekere heer Muller aan het hoofd van Ahold, de eigenaar van 'onzen' Delhaize, van Albert Heijn, de grootste supermarktketen in Nederland, en nog heel wat supermarkten in de VS en diverse landen.
Hij zette meteen het mes aan de keel van zijn Delhaize-werknemers door de Delhaizes om te vormen tot zelfstandige franchisezaken waardoor heel wat sociale bescherming wegviel. Maar dat gold vooralsnog niet voor de bescherming van hun rust en gezinsleven op zondag. Daar had hij nog de hulp voor nodig van de franstalige liberalen. Die waren met hun wet op de zondagsopening in 'toeristische centra' al jaren aan het peuteren aan die zondagsrust. Zij slaagden er dit jaar in hun Vlaamse coalitie-partners te overtuigen tot de verdere afschaffing van de verplichte zondagssluiting. De Delhaize-stakingen hebben het concern van de heer Muller heel wat geld gekost, maar hij zat in een gouden zetel: met zijn franchise-Delhaizes en Albert-Heiynen kan hij nu de loonkost op zondag tot 1/3 beperken in verhouding tot zijn concurrenten. In de bijzonder scherpe concurrentiestrijd die momenteel woedt tussen de grootwarenhuisketens is dit een enorm voordeel.
De Belgische overgave, maar aan wie ?
De concurrenten van Delhaize-AlbertHeiyn staan met afschaffing van de verplichte sluiting met de rug tegen de muur. Aldi, die heel wat werknemers aantrok die specifiek zochten naar werktijden met een goede werk/gezins-balance is al aan het plooien. Colruyt speelt het spel al mee met zijn Okay en Spar-winkels.
Is al wet nu volgt nog achterhoede-gevecht? Zoals dat ook bleek bij de verruiming van de nachtarbeid, in praktijk ook een aanval op de volksgezondheid, waartoe ondernemers en regeringspartijen lieten dwingen door de soepeler wetgeving (en andere waarden?) in het buitenland.
Soms is het beter om je op sommige waarden gewoon gewonnen te geven.
Maar voor de verdere verdediging van andere waarden
is het dan wel niet onbelangrijk om ook
de winnaars te kennen.
Ik ging naar die winnaars op zoek. De Belgische franchisenemer en de flexi-jobber werkt op zondag niet voor een Belgisch of zelfs een puur Nederlands bedrijf. Ze werken voor een internationaal investeringsvehikel waarvan de eigenaars tot in New York, Oslo of Tokio zitten. .
 |
| Het Amerikaanse Blackrock, ons welbekend van andere slagvelden, verdient alleen al meer dan 3 keer zoveel aan de afschaffing van onze zondagsrust dan de Belgische aandeelhouders van Ahold. |
Belgische regering misleid?
Eléonore Simonet (MR) verdedigde het wetsontwerp dat de verplichte zondagsrust afschaft met de volgende motivering: "De huidige wet is niet meer aangepast aan de verwachtingen van consumenten en winkeliers, noch aan de ontwikkeling van de e-commerce die veel flexibeler is dan fysieke winkels, wat concurrentieverstoringen veroorzaakt."
Bij dat eerste argument vallen er vragen te stellen over welke 'winkeliers' zij het heeft, en of zij de mens nog ruimer ziet dan als consument, ook in zijn behoefte aan rust en recreatie.
Het e-commerce-argument van minister Simonet — dat fysieke winkels moeten kunnen concurreren met online platformen — klinkt verdedigbaar als je denkt aan een kleine Belgische kruidenier versus bol.com. Maar in werkelijkheid profiteert van die redenering vooral Ahold Delhaize zelf: een multinational van bijna 100 miljard dollar omzet, die tegelijk eigenaar is van bol.com én van de Delhaize-franchises die de zondagsrust al ondermijnden. Ze creëren het probleem én profiteren van de oplossing.
Labels
strategisch ►"Met welke wapens, wetten, en systeem-ingrepen kunnen ze dan door een democratisch bestuur en de bevolking dan duurzaam verdedigd worden?"