De temperatuur stijgt. Gelukkig hadden we net nog even een regenperiode: alles groeit en bloeit! Maar de effecten van klimaatverandering geven ons één zekerheid: er komen nog extreem droge en extreem natte periodes. De kans op rampen is groot: rampen waar Vlaanderen zich op kan voorbereiden; rampen die Vlaanderen slechts kan afwenden door zowel lokaal als wereldwijd samen te werken.. rond water.
Wat niet ziet niet deert?
De meeste Vlamingen kennen water als iets dat vanzelf uit de kraan stroomt; als veelal ongewenste regen of als overvloed in zeeën en rivieren. Wat zich ònder de grond afspeelt blijft meestal buiten het zicht. Nochtans is dat net van zeer groot belang voor onze waterveiligheid.
 |
| Eind mei 2026: toch alweer 'code geel'. |
"Na een zeer droge maand april blijven de waterpeilen
en grondwaterstanden in Vlaanderen onder druk staan. Op
verschillende locaties in onbevaarbare waterlopen, vooral in het
westen, worden kritieke drempels onderschreden. (VMM). Op sommige plaatsen
gelden al tijdelijke onttrekkingsverboden. De grondwatervoorraden zijn
bovendien nog niet volledig aangevuld." Van rantsoenering van water was er tot nog toe geen sprake, enkel van 'bewarende' maatregelen.
Rantsoenering?
'Rantsoenering' is een ingreep, meestal van de overheid, om in tijden van crisis de schaarse middelen 'verstandig en rechtvaardig' te verdelen. Overheidsingrijpen door middel van rantsoenering is het laatste wat markt-economen willen zien gebeuren. We associëren 'rantsoenering' ook nog steeds met tijden van oorlog.
 |
Rantsoenbon-bedeling tijdens WOII |
Met de oorlog van de US, Israël en Iran leek rantsoenering van olie-producten even dichterbij te komen, maar het is vooral op het vlak van water dat de ervaring van een algemene rantsoenering erg dichtbij kwam. Met de 'onttrekkingsverboden' van oppervlaktewater is het voor vele landbouwers overigens deels al dagelijkse realiteit.
Voortschrijdend inzicht deed onze vlaamse waterdefensie intussen wel evolueren van het simplistisch verhogen van dijken en draineren van gronden, naar een meer integraal waterbeleid.
Met de 'BlueDeal' zette Vlaanderen daar ook echt grote stappen in. De regering Diependaele halveerde echter recent de budgetten waardoor de vaart eruit is, en de integrale benadering waarschijnlijk bemoeilijkt worden.
Verdedig ons Vlaamsche land.. door te ontharden !
Ontharding is geen romantisch natuurverlangen — het is een rationele, meervoudige verdedigingslinie van Vlaanderen tegen de samenlopende bedreigingen van klimaat, ecologie, gezondheid en economische schokken. Elke m² die wordt onthard, is een m² die meevecht voor de veerkracht van de regio.
 |
Met het breekijzer ?!
In de voorhoede van het 'onthardingsoffensief' vinden we organisaties als Breekijzer-vzw. Hun wapen is niet het geweer, maar.. het breekijzer?! De vereniging ondersteunt beleid en eigenaars van gronden om een verdere verharding van Vlaanderen tegen te gaan en om gronden te ontharden. Ook individuele burgers worden aangemoedigd tot 'burgerdienst', door hun tuinen --waarvan gemiddeld 25% van de oppervlakte verhard is!-- meer waterdoorlaatbaar te maken. Succes!
 |
| "Wat is ontharden?"( Breekijzer-vzw) |
Diep grondwater
In bovenstaande spreken we over ondiep grondwater. Hoe we omgaan met het diepe grondwater is strategisch minstens even zo belangrijk. Hier zullen we in een later artikel op ingaan.
 |
| (tekening DatabankOndergrondVlaanderen) |
Lokaal maar ook globaal !
De focus van het huidige waterbeheer ligt vooral op ‘blue water’: het zichtbare water in rivieren, meren en grondwaterlagen dat vaak grensoverschrijdend is tussen landen. Minder aandacht gaat naar ‘green water’, het water dat opgeslagen zit in bodem en vegetatie en via verdamping en transpiratie terugkeert naar de atmosfeer. Nochtans is green water essentieel voor de watercyclus, aangezien het ongeveer de helft van alle regenval boven land genereert en daarmee de basis vormt van de zoetwatervoorziening. Huidige benaderingen richten zich bovendien vooral op zichtbare waterreserves, terwijl de economische activiteiten die de watercyclus beïnvloeden vaak buiten beeld blijven.
 |
| De groene en blauwe watercycli. (Bron: the economics of water: valuing the hydrological cycle as a global common good) |
Waar 'blue water' voornamelijk een transnationaal vraagstuk is, werkt 'green water' zowel lokaal als globaal via atmosferische vochtstromen die zich over grote afstanden verplaatsen en regenval wereldwijd beïnvloeden.
De klassieke veronderstelling dat regenpatronen stabiel blijven, geldt steeds minder door veranderingen in landgebruik en klimaatopwarming, die de watercyclus verstoren. Deze verstoringen hangen nauw samen met klimaatverandering en biodiversiteitsverlies: gezonde bodems met voldoende green water zijn cruciaal voor ecosystemen die grote hoeveelheden CO₂ opnemen en zo bijdragen aan klimaatregulering.
Electoraal en economisch spelen heel wat partijen in deze materie nog steeds het spel "Wat niet ziet niet deert". Maar wie de defensie van ons land en de wereld ernstig neemt kan zijn kop hier onmogelijk in het zand (of het slijk) steken. Naast de militaire bescherming van onze kwetsbare drinkwaterbevoorrading is er heel wat meer werk te doen, pro-actief, op dit terrein.
 |
| (A Taxonomy of Human–Water Challenges/ Cambridge) |