Een brug bouwen kost jaren. Een brug vernietigen kan met één vingerknip. De president van de grootste militaire bondgenoot en wapenleverancier van ons land en de rest van Europa is niet echt een bruggenbouwer, daar moeten we geen doekjes om winden. Vandaag dreigt hij letterlijk met het vernietigen van 'héél veel' bruggen in Iran. De criteria van het internationaal oorlogsrecht kunnen hem daarbij worst wezen.
Maar reeds in zijn eerste machtstermijn vernietigde Trump al onmiddellijk de belangrijkste brug tussen de westerse landen en Iran: the Joint Comprehensive Plan of Action (JCPOA). In 2018 blies hij dit 12-jaar onderhandelde gedetailleerde akkoord rond handel en niet-militair gebruik van kernenergie zonder veel argumenten de lucht in.
 |
| Recent door Israël vernietigde brug in Iran. |
Hij maakte hiermee hij ook feitelijk een eind aan het democratiseringsproces in Iran. Khameini en zijn meer fundamentalistische vleugel kwamen opnieuw stevig in het zadel te zitten. De wereld werd weer begrijpbaar en eenvoudig voor beide partijen: "de goeden tegen slechten."
De gevolgen zien we nu dagelijks op TV en.. in onze portemonnee.
Het was ook de portemonnee die Europa verlamde in haar uitgesproken protest tegen de opzegging van het akkoord: het Trump-regime dreigde met sancties tegen Europese ondernemingen die nog zaken zouden doen met Iran. De Amerikaanse sanctiewetgeving heeft een extraterritoriale werking. Voor grote multinationals als Total, Siemens of Airbus — die veel grotere belangen in de VS hadden dan in Iran — was de keuze snel gemaakt: ze trokken zich terug uit Iran, hoe graag Europa ook anders wilde.
Europa probeerde haar vredesbelang in de regio te verdedigen met het omzeilen van Trumps sancties via een speciaal betaalmechanisme --INSTEX op (Instrument in Support of Trade Exchanges)-- bedoeld om transacties met Iran buiten het dollarsysteem en SWIFT mogelijk te maken. Ook de ontslagnemende regering van België (olv Sofie Wilmes) sloot zich aan.
Korte- versus langetermijn-defensie?
Het Europees initiatief bleef een papieren tijger. Europese ambtenaren bij financiële ministeries en centrale banken weigerden vaak mee te werken. Velen waren niet bereid een project te steunen dat openlijk gericht was op het afzwakken van de macht van Amerikaanse sancties. Ook het Iraanse regime werkte niet meer echt mee.
Op het moment dat INSTEX operationeel had moeten worden (2019), was de gematigde Iraanse leider Rohani formeel nog president, maar politiek al sterk uitgehold. De pragmatische vleugel die het nucleair akkoord succesvol had onderhandeld, verloor terrein aan de hardliners die zeiden dat diplomatie met het Westen zinloos was — en die de Europese onmacht als bewijs gebruikten voor hun gelijk.
Resultaat:
- de Iraanse 'opperste leider' Khamenei versterkte nog zijn positie;
- ook in het westen konden diverse partijen hun electoraal rendabel vijandbeeld verder aanscherpen.
- de vraag ligt nu op tafel of België bereid is om militaire middelen te zetten om in de Straat van Hormuz en bij de belendende olie-, gas- en kunstmest-leveranciers in de regio onze belangen te gaan 'verdedigen'?
Bronnen:
https://guide-humanitarian-law.org/content/article/3/attacks/
https://www.gmfus.org/news/europe-needs-go-forward-iran-nuclear-deal-or-without-united-states
https://nos.nl/artikel/2283680-iran-zegt-nucleair-akkoord-deels-op
https://en.wikipedia.org/wiki/Instrument_in_Support_of_Trade_Exchanges
e.m.
Reacties