Onze leiders hebben het gedurig, een beetje verwijtend, over het 'vredesdividend' dat opgesoupeerd is. Wie weet waar het geld van de besparingen op defensie-uitgaven naartoe gegaan is? Sociale voorzieningen? Luxe? Defensie van onze concurrentiepositie? Hadden we het dividend beter kunnen benutten? De besparingen op militaire defensie werden in elk geval te weinig geïnvesteerd in de opbouw van een internationale orde die op de langere termijn voor stabiliteit en vrede kon zorgen.
 |
| Na de val van de Berlijnse Muur in 1989 en het einde van de Koude Oorlog, hoefden westerse landen (de US inbegrepen) veel minder uit te geven aan defensie. |
De plotse opening naar de vrije markt en de uitverkoop van het collectief bezit bracht in Rusland snel een aantal grote oligarchen aan de macht die later één voor één gemuilkorfd werden door de ultra-nationalist Putin. Na diens inval in Oekraïne bleek militaire defensie in Europa zelf plots ook geen overbodige luxe.
Het vredesdividend was dus op. Maar er is nog wel wat meer 'op'. De veiligheids- paraplu van de Verenigde Staten, waaronder Europa en de hele wereldhandel floreerden, lijkt nu ook stilaan op.
De Amerikaanse paraplu
De Amerikanen importeerden bij de bevrijding van onze ouders en grootouders van het nazi-regime een wereldvisie van vrijhandel en ongebreidelde groei. Met het Marshall-plan kwamen ook centen op tafel. De VS beheerste economisch en militair het toneel en wij 'genoten' daar dwee van mee. Elke afwijkende visie werd politiek, militair en publicitair bestreden. De oplevende en vervolgens ééngemaakte Europese vrije markt versterkte in onze regio's vrede en welvaart. En met het einde van het communisme in het 'Oostblok' kreeg de neo-liberale droom helemaal de wind in de zeilen:
'Ongelimiteerde groei en vrije wereldhandel, zouden ons vrede en welvaart brengen.'
En dat deden ze ook. Maar het zorgde ook voor veel verliezers. Uiteindelijk stond het in de sterren geschreven dat de droom tegen zijn limieten zou aanbotsen. Wie had gedacht dat de US, zelf in de persoon van een
losgeslagen ultra-nationalistiche president, de Amerikaanse doctrine en zijn wereldleiderschap naar de uitgang zou duwen?
'Down under' beschrijft ex-Australian Federal Police en Counter Terrorism agent Ryan Carrick dit treffend in een video: "How Trump killed the American Era." (engelstalig)
In de video gaat de auteur wel heel licht over de schaduwzijde van de voorbije periode: de vele oorlogen en disruptie die er -buiten ons gezichtsveld- voor moest gecreëerd worden, de steun aan autoritaire regimes, het zware krediet dat genomen werd op ons ecosysteem, de verspilling van de wereldwijde brand- en grondstoffen, de verspreiding van een egocentrische mindset over de hele wereldcultuur. Maar laat ons daaroverheen gaan. Andere systemen eisten gelijkaardige offers.
Terug inslapen of resoluut een constructieve richting inslaan?
Overstromingen. Zware financiële crisissen. Disruptieve (reacties op) epidemies. Een geblokkeerd vrachtschip in het Suez-kanaal. Oorlog tot aan onze grenzen. De ene waarschuwing na de andere volgt zich op. Met de sluiting van de straat van Hormuz krijgen we nu een serieuze voorproef van het einde van de grote motor van de Amerikaanse en wereldwijde economische doctrine: de niet-hernieuwbare grond- en brandstoffen. Dat einde komt er sowieso.
Tijd om te anticiperen !
We zijn wakker geschrokken uit een politiek-economische droom:
"De (exclusieve) individuele vrijheid om wereldwijd op zoek te gaan naar financiële winsmaximalisatie, zal ook meer materiële efficiëntie brengen, en voor de hele wereld meer welvaart, vrede en vrijheid brengen". Is voorbij.
De vraag is nu: willen we na de Midden-Oosten-crisis terug inslapen, in een droom die op zijn einde loopt? Willen we hem kost wat kost zelfs gaan bevechten? Of willen we een nieuw tijdperk tegemoet treden? Het antwoord is niet zwart-wit, zoals bij elke transitie. Maar het is aan ieder van ons, en zeker ook aan de economische, politieke en elke andere gezagsdrager om alvast de 'richting' te kiezen.
Concreet kunnen we kiezen om in vijanddenken, moordende concurrentie en symptoombestrijding de wereld te blijven benaderen, dan wel op zoek te gaan naar wereldwijde gemeenschappelijke belangen en intenties. We kunnen de vredelievende en opbouwende burgers en systemen wereldwijd versterken, en zonder ideologische discriminatie, wederzijds in bescherming nemen. Dat houdt een duidelijke moedige keuze in, maar ook een aanvaarden van verschillende pistes en strategieën, en het integreren van de gezonde aspecten van diverse 'oudere' waarden.
Reacties