Veerkracht vanuit beperking.
Ik lees een 'post' van Joy Singh Daarin bewondert hij een Japanese shiatsu-beoefenaar omwille van het feit dat die enkel met zijn duimen, vingertoppen en handpalmen het werk doet. J.S. besluit:
"De beperking dwingt altijd tot creativiteit, tot het verkennen van wat mogelijk is.
Tot het verleggen van de grenzen waar we tegenaan botsen.
Uiteindelijk transformeert de beperking tot een vat vol potentie,
een opening van de deur tot oneindige mogelijkheden."
Werken met wat er is.
Ik hou zelf ook van die kracht van beperking: 'werken met wat er is'. Het noodzakelijkerwijze creatief verbinden van mogelijkheden maakt mij 'content'. Het onderhoudt ook mijn veerkracht. Ik vermoed dat we dat soort veerkracht ook dikwijls bewonderen bij bevolkingen die het 'met veel minder moeten doen' en toch volop lijken te kunnen genieten van het leven.De schaduw van overvloed.
Ik pleit zeker niet voor een tekort aan degelijke levensmiddelen of aan noodzakelijke werktuigen om mee te creëren. Maar als overvloed in het spel is, riskeren we veel te verliezen. Materiële overvloed kan dodelijk zijn, letterlijk en figuurlijk. Om nog niet te spreken over hoe ze tot stand kwam.Onze overvloed van de laatste 100 jaar werd aangejaagd door de -tijdelijke- overvloed aan steenkool, aardolie en -gas. De geopolitieke en militaire 'defensie' daarvan kostte intussen ontelbaar veel dood en verderf. Het schroefde ook de strijd om 'strategische' grondstoffen versneld op. Vandaag blijkt nog maar eens hoeveel menselijke waarden politieke en economische leiders en burgers ervoor willen opzij zetten.
Matiging en herverdeling: onhaalbaar?
Voor wie overvloed kent, loopt de weg naar beperking bergop.
Ondanks vele waarschuwingen en crisissen slaagden we er individueel of collectief niet in om onszelf enige beperking op te leggen in ons materieel verbruik. Integendeel. Enkel oorlog en rampspoed (klimaatrampen, pandemie, ..) lijken ons hiertoe te kunnen brengen. Moeten we daar dan verder lijdzaam op wachten? Wat kunnen we doen om vrijwillig de ongezonde effecten van materiële overvloed in te ruilen voor de kracht van beperking? De bedoeling is uiteindelijk om meer geluk, veerkracht en vrede in de wereld te brengen en vinden, toch?
Overvloed terugschroeven of herverdelen is aartsmoeilijk. Onze hele moderne samenleving is gericht op materiële overvloed: zowel cultureel als structureel. Het dominante culturele ideaal is dat van een steeds luxueuzer 'luilekkerland'. Het dominante structurele verhaal eist simpelweg een oneindige groei van consumptie. Voor de kracht van beperking is daarin weinig plaats.
 |
| De kracht van beperking: met één materiële set van 52 universele kaarten, ontwikkelde de mens eeuwenlang honderden fijne kaartspelen: 'open source' en dus niets waard in de markt of als cadeau. De 'oplossing'? Privatiseer, plastificeer, kleur, materialiseer, marketeer elk spel één voor één, in een opgeblazen verpakking. |
Een pleidooi voor beperking en herverdeling.
Er is genoeg voor iedereen. Maar niet op de manier waarop we er mee omgesprongen hebben. We zullen individueel en collectief selectiever moeten omspringen met onze overvloed. En we zullen de kracht van beperking opnieuw moeten leren waarderen. Dat is geen pleidooi voor een terugkeer naar de materiële standaarden van onze -niet eens zo verre- voorouders. Dit is een pleidooi voor het kiezen van een duidelijke richting:'Meer immaterieel welzijn, met minder materieel verbruik.'
Zelfs een realistische verdediging van onze huidige materiële, meer of minder exclusieve, welvaart, vraagt een grondige herziening van hoe we met overvloed en beperking omgaan. Hoe kunnen we de huidige crisis hier ditmaal wel toe benutten? Of zullen we de rampspoed nog maar eens voor ons uit schuiven? En wat ligt er in wie zijn vermogen in dit verhaal? Meer hierover volgt zeker nog verder in deze blog.
Reacties